
TRZYDZIESTA ROCZNICA POWSTANIA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
Odzyskanie suwerenności po 1989 roku i likwidacja systemu komunistycznego pozwoliły na stopniową odbudowę polskiej samorządności. Pracami parlamentarnymi nad pakietem reformy samorządowej kierował Jerzy Regulski, który następnie, jako pełnomocnik rządu ds. reformy samorządu terytorialnego, koordynował od 1990 wprowadzanie jej w życie. W 1990 r. uchwalono ustawę wprowadzającą samorząd gminny. W maju 1990 roku odbyły się wybory samorządowe – pierwsze wolne wybory w Polsce od lat 30. XX wieku. Przeprowadzono je 27 maja 1990 r.
Ustawa z 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym przywracała utworzonym jednostkom samorządu terytorialnego prawa zlikwidowane wcześniej przez władzę komunistyczną. W latach 1990-1998 funkcjonował dwuszczeblowy podział administracyjny kraju – administracja państwowa na poziomie województw i samorządowa na poziomie gmin. Samorząd terytorialny w latach 90-tych uzyskał podmiotowość prawną oraz znaczną niezależność ekonomiczną. W kwietniu 1993 r., Polska jako jeden z nielicznych krajów w całości ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego (ang. European Charter of Local Self-government). Opisuje ona pojęcie samorządu lokalnego, jako prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
Przyjęta w kwietniu 1997 roku, Konstytucja RP uznała za naczelną zasadę ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę samorządności terytorialnej i decentralizacji władzy. Rozdział VII Konstytucji (w całości) jest poświęcony samorządowi terytorialnemu. Wymienia m.in. zasady samodzielności, subsydiarności i domniemania kompetencji. Same zaś organy samorządu, poddane zostają nadzorowi co do prawomocności (a nie celowości), sprawowanemu przez wojewodę, Prezesa Rady Ministrów oraz Regionalną Izbę Obrachunkową (finanse).
Reforma administracji publicznej weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Liczbę województw zmniejszono z 49 do 16. Wydzielono ponad 300 powiatów. Większość miast, które straciły status miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Efektem zmian było ograniczenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Dla upamiętnienia pierwszych po II wojnie światowej wolnych wyborów samorządowych z 1990 roku, w czerwcu 2000 r. Sejm RP ustanowił 27 maja Dniem Samorządu Terytorialnego.
Ustawa z 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym przywracała utworzonym jednostkom samorządu terytorialnego prawa zlikwidowane wcześniej przez władzę komunistyczną. W latach 1990-1998 funkcjonował dwuszczeblowy podział administracyjny kraju – administracja państwowa na poziomie województw i samorządowa na poziomie gmin. Samorząd terytorialny w latach 90-tych uzyskał podmiotowość prawną oraz znaczną niezależność ekonomiczną. W kwietniu 1993 r., Polska jako jeden z nielicznych krajów w całości ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego (ang. European Charter of Local Self-government). Opisuje ona pojęcie samorządu lokalnego, jako prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
Przyjęta w kwietniu 1997 roku, Konstytucja RP uznała za naczelną zasadę ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę samorządności terytorialnej i decentralizacji władzy. Rozdział VII Konstytucji (w całości) jest poświęcony samorządowi terytorialnemu. Wymienia m.in. zasady samodzielności, subsydiarności i domniemania kompetencji. Same zaś organy samorządu, poddane zostają nadzorowi co do prawomocności (a nie celowości), sprawowanemu przez wojewodę, Prezesa Rady Ministrów oraz Regionalną Izbę Obrachunkową (finanse).
Reforma administracji publicznej weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Liczbę województw zmniejszono z 49 do 16. Wydzielono ponad 300 powiatów. Większość miast, które straciły status miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Efektem zmian było ograniczenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Dla upamiętnienia pierwszych po II wojnie światowej wolnych wyborów samorządowych z 1990 roku, w czerwcu 2000 r. Sejm RP ustanowił 27 maja Dniem Samorządu Terytorialnego.
TRZYDZIESTA ROCZNICA POWSTANIA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
Odzyskanie suwerenności po 1989 roku i likwidacja systemu komunistycznego pozwoliły na stopniową odbudowę polskiej samorządności. Pracami parlamentarnymi nad pakietem reformy samorządowej kierował Jerzy Regulski, który następnie, jako pełnomocnik rządu ds. reformy samorządu terytorialnego, koordynował od 1990 wprowadzanie jej w życie. W 1990 r. uchwalono ustawę wprowadzającą samorząd gminny. W maju 1990 roku odbyły się wybory samorządowe – pierwsze wolne wybory w Polsce od lat 30. XX wieku. Przeprowadzono je 27 maja 1990 r.
Ustawa z 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym przywracała utworzonym jednostkom samorządu terytorialnego prawa zlikwidowane wcześniej przez władzę komunistyczną. W latach 1990-1998 funkcjonował dwuszczeblowy podział administracyjny kraju – administracja państwowa na poziomie województw i samorządowa na poziomie gmin. Samorząd terytorialny w latach 90-tych uzyskał podmiotowość prawną oraz znaczną niezależność ekonomiczną. W kwietniu 1993 r., Polska jako jeden z nielicznych krajów w całości ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego (ang. European Charter of Local Self-government). Opisuje ona pojęcie samorządu lokalnego, jako prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
Przyjęta w kwietniu 1997 roku, Konstytucja RP uznała za naczelną zasadę ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę samorządności terytorialnej i decentralizacji władzy. Rozdział VII Konstytucji (w całości) jest poświęcony samorządowi terytorialnemu. Wymienia m.in. zasady samodzielności, subsydiarności i domniemania kompetencji. Same zaś organy samorządu, poddane zostają nadzorowi co do prawomocności (a nie celowości), sprawowanemu przez wojewodę, Prezesa Rady Ministrów oraz Regionalną Izbę Obrachunkową (finanse).
Reforma administracji publicznej weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Liczbę województw zmniejszono z 49 do 16. Wydzielono ponad 300 powiatów. Większość miast, które straciły status miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Efektem zmian było ograniczenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Dla upamiętnienia pierwszych po II wojnie światowej wolnych wyborów samorządowych z 1990 roku, w czerwcu 2000 r. Sejm RP ustanowił 27 maja Dniem Samorządu Terytorialnego.
Dwa lata później parlament przyjął ustawę, zgodnie z którą wprowadzono bezpośrednie wybory wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast. Podstawowym aktem mocującym samorząd terytorialny w obowiązującym w Polsce ustroju prawnym jest Konstytucja RP. Obrany model samorządu ma charakter samorządu korporacyjnego. Jest to rozwiązanie silnie akcentujące rolę społeczności lokalnej reprezentującej konkretne, wyodrębnione terytorium. Samorząd wykonuje również zadania z zakresu władzy publicznej powierzone w ramach decentralizacji działalności państwa.
Z okazji trzydziestej rocznicy powstania samorządu terytorialnego w dowód pamięci i dziękując osobom zaangażowanym na przestrzeni tych lat w sprawy lokalnej społeczności Gminy Orły, niżej zamieszczamy wykaz radnych i wójtów wszystkich kadencji od 1990 roku:
Radni Rady Gminy Orły
Ustawa z 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym przywracała utworzonym jednostkom samorządu terytorialnego prawa zlikwidowane wcześniej przez władzę komunistyczną. W latach 1990-1998 funkcjonował dwuszczeblowy podział administracyjny kraju – administracja państwowa na poziomie województw i samorządowa na poziomie gmin. Samorząd terytorialny w latach 90-tych uzyskał podmiotowość prawną oraz znaczną niezależność ekonomiczną. W kwietniu 1993 r., Polska jako jeden z nielicznych krajów w całości ratyfikowała Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego (ang. European Charter of Local Self-government). Opisuje ona pojęcie samorządu lokalnego, jako prawo i zdolność społeczności lokalnych, w granicach określonych prawem, do kierowania i zarządzania zasadniczą częścią spraw publicznych na ich własną odpowiedzialność i w interesie ich mieszkańców.
Przyjęta w kwietniu 1997 roku, Konstytucja RP uznała za naczelną zasadę ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, zasadę samorządności terytorialnej i decentralizacji władzy. Rozdział VII Konstytucji (w całości) jest poświęcony samorządowi terytorialnemu. Wymienia m.in. zasady samodzielności, subsydiarności i domniemania kompetencji. Same zaś organy samorządu, poddane zostają nadzorowi co do prawomocności (a nie celowości), sprawowanemu przez wojewodę, Prezesa Rady Ministrów oraz Regionalną Izbę Obrachunkową (finanse).
Reforma administracji publicznej weszła w życie 1 stycznia 1999 roku. Liczbę województw zmniejszono z 49 do 16. Wydzielono ponad 300 powiatów. Większość miast, które straciły status miast wojewódzkich, weszły do grupy powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Efektem zmian było ograniczenie roli wojewody na rzecz marszałka województwa i samorządu wojewódzkiego. Dla upamiętnienia pierwszych po II wojnie światowej wolnych wyborów samorządowych z 1990 roku, w czerwcu 2000 r. Sejm RP ustanowił 27 maja Dniem Samorządu Terytorialnego.
Dwa lata później parlament przyjął ustawę, zgodnie z którą wprowadzono bezpośrednie wybory wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast. Podstawowym aktem mocującym samorząd terytorialny w obowiązującym w Polsce ustroju prawnym jest Konstytucja RP. Obrany model samorządu ma charakter samorządu korporacyjnego. Jest to rozwiązanie silnie akcentujące rolę społeczności lokalnej reprezentującej konkretne, wyodrębnione terytorium. Samorząd wykonuje również zadania z zakresu władzy publicznej powierzone w ramach decentralizacji działalności państwa.
Z okazji trzydziestej rocznicy powstania samorządu terytorialnego w dowód pamięci i dziękując osobom zaangażowanym na przestrzeni tych lat w sprawy lokalnej społeczności Gminy Orły, niżej zamieszczamy wykaz radnych i wójtów wszystkich kadencji od 1990 roku:
Radni Rady Gminy Orły
|
L.p.
|
Imię, Nazwisko Radnego
|
Miejscowość
|
Kadencja
|
|
1
|
Henryk Krupa
|
Ciemięrzowice
|
1990 – 1994
|
|
2
|
Bolesław Kostkiewicz
|
Ciemięrzowice
|
1994 – 1998
1998 – 2002 2002 – 2006 |
|
3
|
Marian Koniuszy
|
Ciemięrzowice
|
2010 – 2014
|
|
4
|
Kazimierz Czekierda
|
Drohojów
|
1998 – 2002
(rezygnacja) |
|
5
|
Łucja Góra
|
Drohojów
|
2014 – 2018
2018 – 2023 |
|
6
|
Janusz Hołyszko
|
Drohojów
|
2002 – 2006
2006 – 2010 2010 – 2014 |
|
7
|
Małgorzata Leja
|
Drohojów
|
1998 – 2002
|
|
8
|
Jarosław Wojtowicz
|
Drohojów
|
1990 – 1994
1994 – 1998 |
|
9
|
Roman Dyjak
|
Duńkowiczki
|
2002 – 2006
|
|
10
|
Roman Koba
|
Duńkowiczki
|
1990 – 1994
1994 – 1998 |
|
11
|
Kazimierz Włoch
|
Duńkowiczki
|
1998 – 2002
|
|
12
|
Magdalena Wojtowicz
|
Duńkowiczki
|
2010 – 2014
2014 – 2018 2018 – 2023 |
|
13
|
Jerzy Adamiak
|
Hnatkowice
|
1990 – 1994
|
|
14
|
Krzysztof Michałowicz
|
Hnatkowice
|
1994 – 1998
|
|
15
|
Julian Sadowy
|
Hnatkowice
|
1998 – 2002
2002 – 2006 2006 – 2010 2010 – 2014 2014 – 2018 |
|
16
|
Tomasz Olszański
|
Hnatkowice
|
2018 – 2023
|
|
17
|
Grzegorz Badowicz
|
Kaszyce
|
1990 – 1994
|
|
18
|
Jan Edward Bojarski
|
Kaszyce
|
1994 – 1998
|
|
19
|
Mieczysław Choma
|
Kaszyce
|
1990 – 1994
|
|
20
|
Jan Cyran
|
Kaszyce
|
2006 – 2010
|
|
21
|
Barbara Lepsza
|
Kaszyce
|
2014 – 2018
|
|
22
|
Zdzisław Stasiła
|
Kaszyce
|
2010 – 2014
2018 – 2023 |
|
23
|
Władysław Szczygieł
|
Kaszyce
|
1994 – 1998
1998 – 2002 2002 – 2006 2006 – 2010 2010 – 2014 |
|
24
|
Jerzy Wielgosz
|
Kaszyce
|
1998 – 2002
|
|
25
|
Piotr Demeńczuk
|
Małkowice
|
2014 – 2018
|
|
26
|
Adam Janusz
|
Małkowice
|
2010 – 2014
2014 – 2018 |
|
27
|
Stanisław Koba
|
Małkowice
|
1990 – 1994
|
|
28
|
Zygmunt Pełech
|
Małkowice
|
1990 – 1994
|
|
29
|
Marian Lupa
|
Małkowice
|
1994 – 1998
1998 – 2002 |
|
30
|
Tadeusz Kasperski
|
Małkowice
|
1994 – 1998
|
|
31
|
Małgorzata Makarowska
|
Małkowice
|
2002 – 2006
|
|
32
|
Jan Nowak
|
Małkowice
|
1998 – 2002
|
|
33
|
Stanisław Piestrak
|
Małkowice
|
2006 – 2010
|
|
34
|
Eugeniusz Wilk
|
Małkowice
|
2006 – 2010
2010 – 2014 |
|
35
|
Bernadeta Gnot
|
Małkowice
|
2018 – 2023
|
|
36
|
Andrzej Dudek
|
Małkowice
|
2018 – 2023
|
|
37
|
Mieczysław Cieszyński
|
Niziny
|
2010 – 2014
2014 – 2018 |
|
38
|
Józef Kisała
|
Niziny
|
1998 – 2002
2002 – 2006 2006 – 2010 |
|
39
|
Wiesław Kuter
|
Niziny
|
2010 – 2014
|
|
40
|
Wiesław Lenar
|
Niziny
|
1990 – 1994
1994 – 1998 |
|
41
|
Jolanta Pelc
|
Niziny
|
2010 – 2014
2014 – 2018 |
|
42
|
Marian Sota
|
Niziny
|
1990 – 1994
1994 – 1998 1998 – 2002 2006 – 2010 2010 – 2014 |
|
43
|
Wojciech Pelc
|
Niziny
|
2018 – 2023
|
|
44
|
Kamil Kazieczko
|
Niziny
|
2018 – 2023
|
|
45
|
Jacek Duda
|
Olszynka
|
2014 – 2018
2018 – 2023 |
|
46
|
Edward Pirożek
|
Olszynka
|
1990 – 1994
1994 – 1998 2002 – 2006 2006 – 2010 |
|
47
|
Mieczysław Leszczyszyn
|
Olszynka
|
1998 – 2002
|
|
48
|
Aleksander Dźwierzyński
|
Orły
|
1998 – 2002
|
|
49
|
Edward Grądecki
|
Orły
|
1990 – 1994
|
|
50
|
Małgorzata Hawro
|
Orły
|
2010 – 2014
2014 – 2018 2018 – 2023 |
|
51
|
Roman Januszczak
|
Orły
|
2006 – 2010
|
|
52
|
Stanisław Kaczmarz
|
Orły
|
1998 – 2002
2002 – 2006 2006 – 2010 2010 – 2014 2014 – 2018 |
|
53
|
Maria Klinger
|
Orły
|
1990 – 1994
|
|
54
|
Marek Krupowczyk
|
Orły
|
1998 – 2002
|
|
55
|
Tadeusz Koba
|
Orły
|
1994 – 1998
2002 – 2006 |
|
56
|
Antoni Walczak
|
Orły
|
1994 – 1998
|
|
57
|
Ryszard Walankiewicz
|
Orły
|
1994 – 1998
|
|
58
|
Jarosław Dyrda
|
Orły
|
2018 – 2023
|
|
59
|
Zygmunt Chura
|
Trójczyce
|
1994 – 1998
1998 – 2002 2002 – 2006 |
|
60
|
Eugeniusz Gałuszka
|
Trójczyce
|
1990 – 1994
|
|
61
|
Józef Motowidło
|
Trójczyce
|
2006 – 2010
2010 – 2014 2014 – 2018 2018 – 2023 |
|
62
|
Antoni Kochmański
|
Wacławice
|
1994 – 1998
|
|
63
|
Jan Szczygieł
|
Wacławice
|
1990 – 1994
|
|
64
|
Zbigniew Walczak
|
Wacławice
|
1998 – 2002
2002 – 2006 |
|
65
|
Urszula Broszko
|
Walawa
|
1998 – 2002
|
|
66
|
Józef Jakubiszyn
|
Walawa
|
1990 – 1994
|
|
67
|
Ryszard Tadeusz Łamasz
|
Walawa
|
1998 – 2002
|
|
68
|
Augustyn Łamasz
|
Walawa
|
2010 – 2014
|
|
69
|
Krzysztof Noga
|
Walawa
|
1994 – 1998
|
|
70
|
Zenon Słabicki
|
Walawa
|
2014 – 2018
2018 – 2023 |
|
71
|
Stanisław Szeremeta
|
Walawa
|
1990 – 1994
1994 – 1998 |
|
72
|
Jan Szeremeta
|
Walawa
|
2002 – 2006
2006 – 2010 |
|
73
|
Bolesław Andrejko
|
Zadąbrowie
|
2002 – 2006
2006 – 2010 |
|
74
|
Jan Bereźnicki
|
Zadąbrowie
|
2002 – 2006
2006 – 2010 |
|
75
|
Zbigniew Bereźnicki
|
Zadąbrowie
|
2014 – 2018
2018 – 2023 |
|
76
|
Jan Bróż
|
Zadąbrowie
|
1994 – 1998
|
|
77
|
Janusz Demski
|
Zadąbrowie
|
2010 – 2014
|
|
78
|
Elżbieta Durbajło
|
Zadąbrowie
|
2010 – 2014
2014 – 2018 |
|
79
|
Zdzisław Dudka
|
Zadąbrowie
|
1990 – 1994
|
|
80
|
Eugeniusz Jakubiszyn
|
Zadąbrowie
|
2006 – 2010
|
|
81
|
Stanisław Nowak
|
Zadąbrowie
|
1990 – 1994
1994 – 1998 |
|
82
|
Jan Rogus
|
Zadąbrowie
|
1998 – 2002
|
|
83
|
Stanisław Wach
|
Zadąbrowie
|
1998 – 2002
|
|
84
|
Tomasz Andrejko
|
Zadąbrowie
|
2018 – 2023
|
Wójtowie Gminy Orły pełniący funkcje w okresie od 1990 – 2020
| Imię i nazwisko | Kadencja |
| Ryszard Cząstka | 1990 – 1994 1994 – 1998 1998 – 2002 2002 – 2006 2006 – 2010 |
| Bogusław Słabicki | 2010 – 2014 2014 – 2018 2018 – 2023 |
*Opracowano na podstawie treści wydawnictwa: Samorząd Terytorialny – historia, funkcje, przestrzeń dla aktywnych obywateli Federacja Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP, ul. Mikołajska 4, 31-027 Kraków, www.centrum.krakow.pl